Dövlət qulluğu məntiq imtahanında iş məsələləri: bütün tiplər izahla
Dövlət qulluğu məntiq imtahanında riyazi mühakimə sualları arasında iş məsələləri xüsusi yer tutur. Bu tip suallar dövlət qulluğu namizədlərinin analitik düşünmə qabiliyyətini yoxlayır — bir işi neçə nəfər, neçə günə bitirir, birlikdə işlədikdə müddət necə dəyişir? Dövlət qulluğu məntiq imtahanına hazırlıq prosesində iş məsələlərini məşq etmək vacibdir, çünki bu tip suallar demək olar ki, hər imtahanda çıxır.
Dövlət qulluğu imtahanında məntiq bölməsinin 30 sualından bir neçəsi birbaşa iş məsələlərinə aiddir. Düzgün üsulu öyrəndikdən sonra bu sualları 60–90 saniyəyə həll etmək mümkün olur. Açar fikir belədir: hər işçinin bir günlük işini kəsr şəklinde ifadə etmək.
Dövlət qulluğu məntiq imtahanı — iş məsələlərinin əsas düsturu
Dövlət qulluğu məntiq imtahanında iş məsələlərinin həlli üçün vahid bir məntiqdən istifadə olunur: əgər bir işçi işi N günə bitirsə, onun bir günlük işi tam işin 1/N hissəsidir. Birlikdə işlədikdə isə bir günlük işlər toplanır.
Birlikdə 1 günlük iş = (1÷A) + (1÷B)
Birlikdə bitirmə müddəti = 1 ÷ [(1÷A) + (1÷B)]
Dövlət qulluğu məntiq — iş məsələsi tipləri
Tip 1 — İki işçi birlikdə işləyir
Əli bir işi 12 günə, Vüsal isə eyni işi 18 günə bitirir. İkisi birlikdə işləsə neçə günə bitirərlər?
Əlinin 1 günlük işi: 1/12
Vüsalın 1 günlük işi: 1/18
Birlikdə 1 günlük iş: 1/12 + 1/18 = 3/36 + 2/36 = 5/36
Bitirmə müddəti: 1 ÷ (5/36) = 36/5 = 7,2 gün
Tip 2 — Bir işçi müəyyən müddət işləyib ayrılır
Bir işi Kamran 20 günə, Tural 30 günə bitirir. İkisi birlikdə 6 gün işlədikdən sonra Kamran ayrılır. Tural işi tək başa neçə günə çatdırar?
Kamranın 1 günlük işi: 1/20, Turalın: 1/30
6 gündə birlikdə görülən iş: 6 × (1/20 + 1/30) = 6 × 5/60 = 6 × 1/12 = 1/2
Qalan iş: 1 − 1/2 = 1/2
Tural qalanı tək bitirər: (1/2) ÷ (1/30) = 15 gün
Tip 3 — Üç işçi iştirak edir
A, B və C eyni işi müvafiq olaraq 10, 15 və 30 günə bitirir. Üçü birlikdə işləsə neçə günə bitirərlər?
A: 1/10, B: 1/15, C: 1/30
Birlikdə: 1/10 + 1/15 + 1/30 = 3/30 + 2/30 + 1/30 = 6/30 = 1/5
Müddət: 1 ÷ (1/5) = 5 gün
Tip 4 — Bir işçi nə vaxt qoşulmalıdır?
Anar bir işi 24 günə bitirir. O, 8 gün tək işlədikdən sonra Nicat da qoşulur və iş cəmi 16 günə başa çatır. Nicat bu işi tək neçə günə bitirərdi?
Anarın 8 günlük işi: 8 × 1/24 = 1/3
Qalan iş: 1 − 1/3 = 2/3
Bu 2/3 iş cəmi 16−8=8 gündə birlikdə bitdi.
Birlikdə 1 günlük iş: (2/3) ÷ 8 = 1/12
Nicatın 1 günlük işi: 1/12 − 1/24 = 2/24 − 1/24 = 1/24
Nicat tək: 1 ÷ (1/24) = 24 gün
Dövlət qulluğu məntiq imtahanında ən çox edilən səhvlər
Kəsrləri düzgün toplamamaq: 1/12 + 1/18 = 2/30 deyil. Ortaq məxrəc tapılmalıdır. Dövlət qulluğu məntiq imtahanında kəsr əməliyyatlarını sürətlə aparmaq üçün məxrəci ən kiçik ortaq qat (ƏKOT) vasitəsilə tapmaq lazımdır.
Müddəti kəsrlə qarışdırmaq: Birlikdə 1 günlük iş 5/36 tapıldıqda cavab 5/36 gün deyil, 36/5 gündür. Tam işi (1-i) günlük işə bölmək lazımdır.