Məntiq sualı - yaş məsələləri
Dövlət qulluğu imtahanının məntiq bölməsi 30 sualdan ibarətdir. Bu sualların bir hissəsi riyazi mühakimə tipindədir — dərin riyaziyyat bilikləri tələb etmir, lakin ardıcıl düşünmə bacarığı lazımdır. Yaş məsələləri məhz bu kateqoriyaya aiddir və demək olar ki, hər imtahanda mütləq çıxır.
Sualda iki və ya daha çox şəxsin yaşları arasındakı əlaqə verilir. Sizdən ya indiki yaşı, ya keçmiş/gələcəkdəki yaşı, ya da iki şəxsin yaşları arasındakı fərqi tapmanız istənilir. Düzgün üsulu bir dəfə mənimsədikdən sonra bu sualları 1–2 dəqiqəyə rahat həll etmək olur.
Əsas həll üsulu
Bütün yaş məsələlərinin həlli eyni dörd addıma əsaslanır:
Addım 2: Digər şəxslərin yaşını x vasitəsilə ifadə et
Addım 3: Verilən şərtə görə tənlik qur
Addım 4: Tənliyi həll et, cavabı mütləq yoxla
Nümunə məsələlər
Nümunə 1 — Gələcək zaman
Atanın yaşı oğlunun yaşından 3 dəfə çoxdur. 12 ildən sonra atanın yaşı oğlunun yaşından 2 dəfə çox olacaq. İndi atanın yaşı neçədir?
Oğlunun indiki yaşı = x
Atanın indiki yaşı = 3x
12 ildən sonra: oğul = x + 12, ata = 3x + 12
Şərt: 3x + 12 = 2(x + 12) → 3x + 12 = 2x + 24 → x = 12
Atanın yaşı: 3 × 12 = 36
Nümunə 2 — Keçmiş zaman
İndi qardaşın yaşı bacısının yaşından 2 dəfə çoxdur. 6 il əvvəl qardaşın yaşı bacısının yaşından 3 dəfə çox idi. İndi bacının yaşı neçədir?
Bacının indiki yaşı = x
Qardaşın indiki yaşı = 2x
6 il əvvəl: bacı = x − 6, qardaş = 2x − 6
Şərt: 2x − 6 = 3(x − 6) → 2x − 6 = 3x − 18 → x = 12
Yoxlama: Qardaş = 24. 6 il əvvəl: bacı = 6, qardaş = 18 → 18 = 3 × 6 ✓
Nümunə 3 — Yaşların cəmi verilir
Ananın və qızının yaşlarının cəmi 48-dir. Ana qızından 3 dəfə böyükdür. Neçə ildən sonra ananın yaşı qızının yaşından 2 dəfə çox olacaq?
Qızın yaşı = x, Ananın yaşı = 3x
Cəm: x + 3x = 48 → x = 12. Qız = 12, Ana = 36.
n ildən sonra: 36 + n = 2(12 + n) → 36 + n = 24 + 2n → n = 12
Ən çox edilən səhvlər
Zamanı qarışdırmaq: "6 il əvvəl" deyiləndə yaşdan 6 çıxmaq lazımdır, toplamaq yox. "10 ildən sonra" deyiləndə isə 10 əlavə edilir. Tələskənlik bu sadə fərqi atlamağa səbəb olur.
Şərti tərsinə oxumaq: "Atanın yaşı oğlunun yaşından 3 dəfə çoxdur" — ata = 3 × oğul deməkdir. "Oğlunun yaşı atanın yaşının 3 dəfəsidir" isə tamamilə əks mənaya gəlir. Hər sualı iki dəfə oxumaq bu səhvi aradan qaldırır.
Cavabı yoxlamamaq: Tapdığınız rəqəmi orijinal şərtə əvəz edib 2–3 saniyəyə doğruluğunu yoxlamaq — bu vərdiş imtahanda çox xal qurtarır.
İmtahanda vaxt idarəetməsi
Dövlət qulluğu imtahanında 100 sual üçün 120 dəqiqə verilir — sualbaşı orta hesabla 1 dəqiqə 12 saniyə. Yaş məsələlərini 1–2 dəqiqəyə bitirməyi hədəfləyin. Əgər bir sual 3 dəqiqədən çox aparırsa, onu keçin, digərlərini bitirdikdən sonra qayıdın. TestApp-dakı sınaq testlərini vaxt sayğacı ilə həll edərək bu tempi məşq etmək faydalıdır.