Normativ hüquqi aktlar: dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanı üçün tam izah

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanının ən geniş mövzularından biri "Normativ hüquqi aktlar haqqında" Konstitusiya Qanunudur. Bu qanun dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanında AB, AC, BA vəzifə qrupları üçün məcburidir. Dövlət qulluğu namizədlərinin çoxu bu mövzuya səthi yanaşır — halbuki normativ hüquqi aktlarla bağlı anlayışları dəqiq bilmək imtahanda bir neçə əlavə xal deməkdir.

Dövlət qulluğu qanunvericilik bölməsinin ən texniki mövzusu olan bu sahə — normativ aktın anlayışı, hüquqi qüvvə ierarxiyası, qüvvəyə minmə, geriyə qüvvə, kolliziya — imtahanda dəqiq anlayışlar üzrə sual şəklinde gəlir. Bu məqalədə hər anlayışı real nümunələrlə izah edirik.

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanı — qanunun ümumi məlumatı

Dövlət qulluğu qanunvericilik — əsas anlayışlar

Normativ hüquqi akt nədir?

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanında bu anlayış mütləq çıxır. Normativ hüquqi akt səlahiyyətli dövlət orqanı tərəfindən müəyyən prosedurla qəbul edilmiş, ümumi xarakter daşıyan, dəfələrlə tətbiq edilmək üçün nəzərdə tutulmuş hüquqi sənəddir. Üç əsas əlaməti var: ümumi xarakter (konkret şəxsə yox, hamıya aiddir), dəfələrlə tətbiq (bir dəfəlik deyil), səlahiyyətli orqan tərəfindən qəbul (istənilən qurum yox).

Normativ xarakterli akt nədir?

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanında normativ hüquqi aktla normativ xarakterli aktın fərqi çox vaxt sual olur. Normativ xarakterli akt normativ hüquqi aktın rəsmi şərhini verən, onun tətbiqini izah edən sənəddir. Özü müstəqil hüquq norması yaratmır — yalnız mövcud normanı aydınlaşdırır.

Hüquqi aktın növləri

Dövlət qulluğu qanunvericilik — qüvvəyə minmə qaydaları

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanında normativ aktların qüvvəyə minməsi mütləq sual kimi çıxır. Qanun dərc edildikdən sonra avtomatik qüvvəyə girmir — müəyyən müddət keçməlidir. Bu müddət qanunda göstərilmədikdə ümumi qayda tətbiq edilir: rəsmi dərcdən 10 gün sonra.

Geriyə qüvvə — imtahanda ən çox çıxan məqam

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanında geriyə qüvvə prinsipi tez-tez sual olur. Ümumi qayda: normativ hüquqi aktın geriyə qüvvəsi yoxdur — yəni qanun qüvvəyə minməzdən əvvəlki hüquq münasibətlərinə şamil edilmir. Bu, hüquqi müdafiənin əsas prinsiplərindən biridir.

Lakin istisnalar var: əgər yeni akt şəxsin vəziyyətini yüngülləşdirirsə və ya məsuliyyəti aradan qaldırırsa, geriyə qüvvə verilə bilər. Bu istisna cinayət hüququnda xüsusilə əhəmiyyətlidir.

Qanunvericilikdə kolliziya nədir?

Dövlət qulluğu qanunvericilik imtahanında kolliziya anlayışı da çıxır. Kolliziya eyni münasibəti tənzimləyən iki və ya daha çox normativ aktın bir-birinə zidd olmasıdır. Kolliziya zamanı iyerarxiya prinsipinə görə yüksək hüquqi qüvvəli akt tətbiq edilir. Eyni səviyyəli aktlar arasında isə sonrakı akt əvvəlkini əvəz edir, xüsusi qanun isə ümumi qanuna nisbətən üstündür.